Feedback, hoparlörden gelen ses mikrofona geri döndüğünde ve yükseltilerek hoparlör aracılığıyla tekrar üretildiğinde gerçekleşen olaydır. Normalde, hoparlörün ürettiği sesi mikrofonun almamasını bekleriz. Alırsa feedback oluşur. Yani ne olur? Ses, mikrofon ve hoparlör arasında bir döngüye girer, bu döngü git gide sıklaşır ve ses tizleşir.
Yaka mikrofonlu basit konuşma sistemlerinden büyük canlı müzik gösterilerine kadar tüm seslendirme sistemlerinde yaşanabilecek bir problemdir feedback. Geri bildirim veya geri besleme olarak da bilinir. Bir konferansta yahut bir konserde hoparlörden bir anda kulak yakan bir ciyaklama duyarız ya, işte o.
Ciyaklama dedik ama, feedback bir uğultu veya çınlama gibi de yani çok çeşitli frekanslarda işitilebilir. Ortaya çıkan sesin frekansı; mikrofon, amplifikatör ve hoparlördeki rezonans frekansları, mekânın akustiği, mikrofon ve hoparlörün yönsellik özelliği ve aralarındaki mesafeye göre değişir.
Feedback bir ses problemi olarak bilinse de bu her zaman geçerli değil. 1960’larda bir ses malzemesi olarak kullanılabileceği keşfediliyor ve pop, rock, elektronik, caz, klâsik ve başka pek çok müzik türünde farklı şekillerde yaygın olarak kullanılıyor. Keşfeden de kim? The Beatles! Hem de bir kaza sonucu.
Paul McCartney anlatıyor: Stüdyoda kayıttalar, bir kaydı dinlemek üzere ara verdiklerinde John Lennon gitarı yanlışlıkla amfiye dayıyor ve acayip bir ses çıkıyor. Buna bayılıyorlar ve kaydedip albümde kullanıyorlar. 1964’te kaydedilen “I Feel Fine” şarkısının introsunda yer alan ses efekti, bilinen ilk kasıtlı feedback. Dinleyin, tanıyacaksınız.
Bir ses malzemesi olarak feedback, 1965’ten itibaren çok sayıda albüm kaydında ayrıca canlı performanslarda doğaçlama olarak kullanılıyor, hatta 1980’lerin yeraltı rock gruplarının imzası hâline geliyor.
Kimler kimler derseniz: Jefferson Airplane, The Velvet Underground, The Who, Jeff Beck, Jimi Hendrix, Gábor Szabó, Lou Reed, Red Hot Chili Peppers, Nirvana, Rage Against the Machine, Smashing Pumpkins, Sonic Youth… diye başlar liste ama sonunu getirmek mümkün değil.